محمد مهريار
160
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
انجيران - انار اندآن Ando n اندآن ( اندوان ) نام ديه بزرگ و معتبرى است در شمال باخترى اصفهان و نزديك شهر نسبتا بزرگى كه امروز آن را خمينىشهر مىنامند و سابقا همايونشهر و سده ناميده مىشد . تلفظ آن به فتح « الف » اول و « الف » ممدود بعد از « واو » در تداول عامه رايج و شايع است . زمين آن حاصلخيز ، مردمش كوشا و ديه آباد و دلنشين است . آثار قديم در حوالى آن ديده نمىشود . خانههاى قديمىتر با همان معمارى قديم در چهار سوى محوطهء باز و با طاقهاى خشتى در آنجا كم نيست ، تا وقتى كه اين ديه حال استقلال داشت و به شهر اصفهان از يكسو و به شهرك خمينىشهر از سوى ديگر اينچنين وابسته نبود ، مسألهء شهرىشدن و شهرىگرى در آن نفوذ نيافته بود ، ولى اينك به شدت ديه و مردم ديه را فراگرفته است و در همهء شؤون زندگى علايم شهرىشدن به چشم مىخورد . « تلمبهها » و « تراكتورها » در صحرا صدا مىكنند و از دام و دامدارى كه سابقا در اين ناحيت شايع بود اثر كمى وجود دارد . شغل مردم كشاورزى و از اين پيش دامدارى هم بود . اين ديه را قناتى شگرف و طولانى و پرآب بود كه از حوالى نجفآباد سرچشمه مىگرفت و آنقدر پرآب كه مىگفتند شير دريايى در قنات وجود دارد ، ولى پس از اينكه گلشهر كازرونى يعنى ناحيتى نزديك نجفآباد با چاههاى عميق به كار افتاد آب اين قنات خشكيد و امروز از آن فقط شايد برخى چاهپشتهها باقى باشد . در حال كه اين سطور در دست تحرير است آب آن بهوسيلهء كانالهاى جديد آبيارى از رودخانههاى زايندهرود و برخى « تلمبهها » از چاههاى نيمهعميق تأمين مىشود . مسألهء چاههاى عميق و خشكاندن قنوات يعنى از بين رفتن شاهكار آبيارى ايران يك مسألهء مهم حياتى است كه اگر مجالى پيدا شد در آنباره بحث خواهيم كرد . بههرحال اينك قنات خشك شده و مردم وابسته به « تلمبه » و رودخانه هستند . حمامهايى نسبتا بزرگ ، مسجدها و مدرسهاى هم دارد اما همه تازه ، و روستايى كه شهرى شده و وابسته به شهر و ديگر نان خانگى نمىپزد و شير و ماست خود را از بيرون مىخرد . اخيرا شهرك خمينىشهر ( همايونشهر سابق ) به آن خيلى نزديك شده و زمينهاى زراعتى آن هم دارد خانه مىشود ، يعنى اينكه حساب روستا پاك است .